موضعى به مكه . حزوز ( hozuz ) ع . ج . حز ( hazz ) . حزوكل ( hazavkal ) ا . ع . كوتاه . حزولق ( hazavlaq ) ا . ع . كوتاه گرداندام . حزوم ( hozum ) ع . ج . حزم . حزومة ( hozumat ) م . ع . حزم الرجل حزما و حزامة و حزومة ( از باب كرم ) : هشيار شد آن مرد در كار خويش . حزون ( hazun ) ا . ع . گوسپند بدخو . حزونة ( hazunat ) ا . ع . درشتى زمين . حزى ( hazy ) م . ع . حزى حزيا ( از باب ضرب ) : فال گوئى كرد و خبر داد از غيب . و حزى الطير : فال گرفت بمرغان و بانگ زد بر آنها يتفأل . و حزى السراب الشخص : برداشت آن‌كس را كور اب . و حزى النخل : اندازه كرد بار آن خرما بن را بر درخت . حزيب ( hazib ) ص . ع . امر حزيب : كار دشوار . ج : حزب ( hozob ) و ( hozb ) . حزيران ( hazir n ) ا . ع . ماه نهم از سال سريانى . حزيز ( haziz ) ا . ع . مرد سخت عمل . و جاى درشت هموار . ج : حزان ( hozz n ) و ( hezz n ) و احزة و حزز ( hozoz ) . حزيق ( haziq ) ا . ع . جماعت و گروه . و ج . حزيقة . حزيقة ( haziqat ) ا . ع . جماعت و گروه . و بستان . و پاره‌اى از هر چيز . ج : حزائق و حزيق و حزق ( hozoq ) . حزيم ( hazim ) ا و ص . ع . سينه و ميانهء سينه يعنى جاى بستن تنگ . ج : احزمة و حزم ( hozom ) . و هشيار در كار خويش . ج : حزماء . حزين ( hazin ) ص . ع . اندوهگين . ج : حزان و حزناء . حزين ( hazin ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - غمگين و اندوهگين و مهموم و دلگير و ملول . حس ( hass ) ا . ع . حيله كه حذاقت و جودت نظر و قدرت بر تصرف باشد . حس ( hass ) م . ع . حس البرد الكلا حسا ( از باب نصر ) : سوخت سرما گياه را . و حس الشيئ : دريافت حس و حركت آن چيز را . و حس اللحم : انداخت گوشت را بر آتش تا بپزد . و حس النار : گسترد آتش را بر بالاى كوماچ و كباب و جز آن تا پخته گردد . و منه المثل لو لا الحس ما باليت بالدس يضرب لمن تكرر عليه البلاء . و حس القوم : كشت آن قوم را و بركند خانمان ايشان را . و حس البرد الجراد : كشت سرما ملخ را . و حس الدابة : خاريد با قشو آن ستور را و افشاند خاك را از آن . حس ( hess ) ا . ع . حركت . و آواز نرم گذشتن چيزى كه بر گوشن خورد و بديدن نيايد . و آواز و دردى كه بعد از ولادت زنان را عارض شود . و سرما كه گياه و نبات را بسوزاند . و چيزى . يق الحق الحس بالاس اى الشيئ بالشيئ معناه اذا جاءك شىء من ناحية فافعل مثله . حس ( hes ) و ( hess ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درك و دريافت و پولاب و سترسا و ادراك . و حس باطن : قوهء درونى كه دريافت چيزها كند . و حس ظاهر : هر يك از حواس پنجگانه و حس مشترك : كه گيور نيز گويند باصطلاح طب قوه‌اى كه قبول مىكند جميع صور محسوسه‌اى را كه در حواس ظاهر مرتسم و منقوش شده‌اند و آنها را بحس باطن مىرساند . و حس داشتن : حيوة داشتن و زنده بودن و دريافت چيزى كردن . و حس كردن : دريافت كردن و درك نمودن . حس ( hasse ) ا . ع . يق ضربه فما قال حس يا هذا يعنى زد آن را و كلمهء حس نگفت چه اين كلمه را در وقتى مىگويند كه غفلة صدمه‌اى به انسان برسد مانند بىخبر خليدن خار و سوختن باخگر و جز آن . حس ( hass ) و ( hess ) و ( hoss ) ا . ع . كوشش و طاقت . مر . بس و بس و بس . و قولهم جئ به من حسك و بسك اى ائت به على كل حال من حيث شئت . حس ( hass ) و ( hess ) م . ع . حس له حسا و حسا ( از باب ضرب و سمع ) : بخشود بر وى . و حس بالخبر : دانست آن خبر را و يقين كرد بر آن . و ربما قالوا حسيت بالخبر على الابدال . حسا ( has ) و حساء ( has ' ) ا . ع . هر چيز رقيق كه توان آن را آشاميد . حساء ( hes ' ) ع . ج . حسى و حسى و حسى و نيز حساء ا خ : نام موضعى . حساب ( hes b ) ا . ع . شمار . و بسنده و كافى . قوله تعالى عَطاءً حِساباً . و ج . حسبان . و ج ج : حسبانات . و جماعت كثير از مردم . و يوم الحساب : روز قيامت . حساب ( hes b ) م . ع . حسبه حسبا و حسبانا و حسبانا و حسابا و حسبة و حسابة ( از باب نصر ) : شمرد آن را . و حاسب محاسبة و حسابا مر . محاسبة . حساب ( hes b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندازه و مقدار و پيمايش و مقياس و شمار و تعداد و گزمر و شمردگى عدد . و بسنده و كافى . و ارز و قيمت و نرخ . و حواله . و عيار . و تشخيص محاسبه و قطع و فصل آن . و معامله و داد و ستد و بيع و شرا . و كار و بار . و حق و سزاوار و موافق عدالت و قاعده و قانون . و نيز حساب : علمى را گويند كه در آن بحث مىشود از شمارهء اعداد . و حساب جمل : حساب و شمارهء ابجد . مر . ابجد . و حساب كردن : شمار كردن